Od tygodni siły RSF atakują dronami sudańskie elektrownie i stacje paliw. Produkcja prądu spadła z około 4400 do około 1100 megawatów, a przerwy w dostawach sięgają nawet doby, co uderza w szpitale, obozy dla uchodźców i zwykłe gospodarstwa domowe.
Wojna, w której celem jest infrastruktura
Konflikt między Siłami Szybkiego Wsparcia (RSF) a armią sudańską (SAF), dawnymi sojusznikami, trwa od kwietnia 2023 roku. Według przytoczonych w materiale danych przesiedlonych zostało ponad 14 milionów ludzi, w tym około 4,5 miliona uciekło do sąsiednich krajów, a zginąć mogło ponad 150 tysięcy osób. Walki coraz częściej uderzają w ludność cywilną: w październiku w zachodniej części kraju w ciągu kilku dni drony zabiły ponad 160 osób, a celem stają się też szpitale, obozy i targowiska.
Między 20 października a 2 listopada 2026 roku odnotowano co najmniej 18 ataków na infrastrukturę elektryczną w co najmniej dziewięciu stanach. Skutkiem są spadek mocy wytwórczych i niedobory paliwa. W ostatnim miesiącu RSF nasiliły ataki na elektrownie wokół Chartumu. Harmonogramu wyłączeń nie ma, a blackouty trwają od sześciu godzin do całej doby.
Analityk polityczny Mohammed al-Husseini łączy zaostrzenie ataków z tym, że armia zajęła w ostatnich tygodniach ważne miasta w regionie Kordofanu. Jego zdaniem celem jest osłabienie gospodarki, w tym rolnictwa i przemysłu, tuż przed nowym sezonem rolnym, a także zakłócenie usług podstawowych.
Insulina, dializy, porody
Koordynatorka ONZ ds. humanitarnych w Sudanie Denise Brown powiedziała: „Nie ma usprawiedliwienia dla ciągłego uderzania w elektrownie i stacje paliw”. Dodała, że bez prądu chorzy nie mogą korzystać z dializ, a kobiety rodzą w ciemnych szpitalach.
Skutki widać w życiu codziennym. 42-letni Kamal Mohammed z Port Sudan choruje na cukrzycę i potrzebuje codziennej dawki insuliny. Gdy prąd znika na długo, lodówka przestaje chłodzić, więc czasem pomija zastrzyk. Część chorych kupuje lód, ale Kamal zarabia około 150 tysięcy funtów sudańskich (ok. 14 dolarów) miesięcznie, a mały blok lodu kosztuje go około 7 tysięcy funtów dziennie.
- Rachunki: przed wojną płacił za prąd nie więcej niż 3 tysiące funtów miesięcznie, teraz bywa to nawet 100 tysięcy.
- Energia słoneczna: instalacje kosztują od 4 do 6 milionów funtów (385–577 dolarów), więc większość rodzin w Port Sudan nie ma do nich dostępu.
- Małe firmy: 22-letni Osama Omar prowadzi pralnię, która przez blisko miesiąc zmaga się z awariami trwającymi ponad dobę. Zlecenia się piętrzą, a część musi odrzucać.
Obozy bez światła
Najtrudniej jest w obozach dla przesiedlonych. W obozie al-Karama 3 w al-Damazin, stolicy stanu Nil Błękitny, mieszka około 3 tysięcy osób. Według Sabriego Adama z komitetu zarządzającego obozem nie ma tam zasilania, a oświetlają go tylko trzy duże reflektory. Brak wody i prądu utrudnia opiekę nad chorymi, na przykład nad 13-letnią córką jednej z mieszkanek, która ma zaburzenia tarczycy.
Co to oznacza dla Polski i Europy
Sudan jest daleko, ale kryzys ma wymiar także europejski. Miliony ludzi uciekających przed wojną to jeden z największych kryzysów humanitarnych na świecie, a Unia Europejska należy do darczyńców pomocy dla regionu. Zniszczenie sieci energetycznej utrudnia pracę organizacji pomocowych, bo szpitale, studnie i łączność zależą od prądu. W samej Polsce nie ma bezpośredniego zagrożenia, ale pomoc humanitarną, w tym zbiórki organizacji działających w regionie, można wspierać także stąd.
To również przykład tego, jak ataki na infrastrukturę krytyczną uderzają w ludność cywilną. Zwykła awaria zasilania oznacza tu zepsute leki, brak wody i zatrzymane szpitale.
Źródło: Al Jazeera – „Drone attacks on power stations plunge Sudan’s cities into darkness”
