Mniej niż jeden na piętnastu pacjentów po udarze w Anglii, Walii i Irlandii Północnej otrzymuje tyle rehabilitacji, ile powinna zapewnić brytyjska służba zdrowia. Wynika to z najnowszego raportu krajowego audytu opieki poudarowej SSNAP, a organizacja Stroke Association nazwała te dane „druzgocącymi”.
Zalecenia a rzeczywistość
Wytyczne brytyjskiego instytutu NICE przewidują, że po udarze pacjent powinien mieć co najmniej trzy godziny dziennie terapii, przez minimum pięć dni w tygodniu. Chodzi o fizjoterapię, terapię mowy i języka oraz terapię zajęciową, niezależnie od tego, czy chory jest jeszcze w szpitalu, czy już wrócił do domu.
W pierwszym kwartale tego roku takie wsparcie otrzymało tylko 6,4% pacjentów. W ostatnim kwartale 2024 roku było to 7,5%. Średni czas terapii wyniósł 40 minut, czyli o sześć minut mniej niż wcześniej. Najniższa średnia w badanych placówkach to 15,2 minuty, a najwyższa – zaledwie 57,3 minuty.
Kolejny problem pojawia się po wypisie. Ciągłą pomoc w rehabilitacji po wyjściu ze szpitala dostaje tylko 68% pacjentów.
Koszty dla państwa i rodzin
W Wielkiej Brytanii udar przechodzi niemal 100 tysięcy osób rocznie. To najczęstsza przyczyna złożonej niepełnosprawności: chorzy mogą mieć kłopot z chodzeniem, mówieniem czy połykaniem. Starzenie się społeczeństwa oraz wzrost liczby osób z nadciśnieniem i cukrzycą mogą sprawić, że do 2030 roku rocznie będzie ich 115 483.
Stroke Association opublikowało też drugi raport, według którego udar kosztuje Wielką Brytanię około 25,7 mld funtów rocznie. Ponad połowa tej kwoty, 13,7 mld funtów, to wydatki na opiekę społeczną. Kolejne 6,7 mld funtów to szersze koszty społeczne, na przykład utrata zdolności do pracy przez chorych i rezygnacja z zatrudnienia przez bliskich, którzy zajmują się opieką. Same świadczenia dla pacjentów i niepobrany podatek dochodowy to według organizacji 2,4 mld funtów.
Dyrektor naczelna organizacji Juliet Bouverie oceniła, że system „zbyt często skupia się na leczeniu stanu nagłego, zamiast myśleć o tym, co dzieje się potem”.
Odpowiedź rządu
Brytyjski resort zdrowia nie odniósł się do danych o niedostatecznej rehabilitacji. Podkreślił za to wysiłki NHS na rzecz poprawy opieki. Rzecznik przypomniał o planie, który zakłada zmniejszenie przedwczesnej śmiertelności z powodu chorób serca i udaru o jedną czwartą w ciągu dekady. Służba zdrowia pracuje też nad zwiększeniem dostępu do trombolizy i trombektomii, czyli zabiegów udrażniających naczynia w ostrej fazie udaru.
Co to oznacza dla polskiego czytelnika
Raport dotyczy Wielkiej Brytanii i nie opisuje bezpośrednio sytuacji w Polsce ani w innych krajach UE. Pokazuje jednak problem znany także z innych systemów ochrony zdrowia: ostra faza udaru bywa zorganizowana lepiej niż wieloletnia rehabilitacja, od której w dużej mierze zależy samodzielność pacjenta.
Dla rodzin w Polsce płynie z tego praktyczna wskazówka: warto już w szpitalu pytać o plan dalszej rehabilitacji i o to, kto ją zapewni po wypisie. Dane z Wielkiej Brytanii nie pozwalają jednak oceniać, jak wygląda to w polskich placówkach.
Źródło: The Guardian – „Only 6.4% of stroke survivors receive enough therapy, finds ‘damning’ report”
